Değerli Mesai Arkadaşlarım,
Cumhuriyetimizin banisi, İstiklal Harbimizin Başkumandanı Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, ebediyete uğurlanışının 86. yıldönümünde bir kez daha rahmet ve saygıyla anıyoruz.
Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı için söylediği “Anadolu, bu savunmasıyla yalnız kendi hayatına ait vazifeyi yerine getirmiyor, belki bütün doğuya yönelik hücumlara set çekiyor” sözü, “Ya İstiklal Ya Ölüm” parolasıyla kazanılan zaferlerin önemini bugün daha iyi göstermektedir.
Atatürk’ün, askeri ve diplomatik öngörüsüyle, Anadolu mücadelesi sırasında ve sonrasında Türkiye’nin bağımsız ve ilkeli duruşunu temsil eden dış politika vizyonu çerçevesinde Etiyopya, Suriye ve Afganistan gibi Türkiye’nin mücavir bölgelerine yapılmasını sağladığı yardımların önemini bugünkü dış politikamız çerçevesinde de görüyoruz.
Öte yandan, Atatürk döneminde izlenen dış politikada Hollanda’ya da özel bir önem verildiğini görüyoruz. I. Dünya Savaşı sırasında tarafsız olan, hatta Osmanlı İmparatorluğu’na çeşitli şekillerde yardım eden Hollanda, Milli Mücadele sırasında da tarafsız tutumunu sürdürmüştür.
Bu tarafsızlık Hollanda basınına da yansımıştır. Savaşı önceleri yabancı basından iktibas edilen haberlerle izleyen Hollanda kamuoyunun, Milli Mücadele sırasında nispeten daha tarafsız bir konuma geldiği söylenebilir. Hatta Kurtuluş Savaşı devam ederken Mustafa Kemal ile mülakat yapabilen üç yabancı gazeteciden biri de Hollandalıdır.
Türkiye Cumhuriyeti ile Hollanda Krallığı arasında 16 Ağustos 1924’de imzalanan Dostluk Antlaşması ile Hollanda yeni Cumhuriyeti ilk tanıyan 7 ülkeden biri olur. Antlaşma’nın imzasının 100. yıldönümünü idrak ederken, Hollanda’nın tam 80 yıl önce 1944’de Büyükelçiliğini Ankara’ya taşıdığını da hatırlıyoruz. Hollanda basını, 1930’dan sonra ise, Mustafa Kemal’i dönemin diğer yöneticileri ile karşılaştırırken ülkemizde başlatılan reformları takdirle öne çıkarmıştır. Bu izlerin Hollanda kamuoyunda yıllarca devam ettiğini söyleyebiliriz. Nitekim, Atatürk Uluslararası Barış Ödülü’nü almış olan Hollanda Dışişleri Bakanı ve bilahare NATO Genel Sekreteri Joseph Luns’un Atatürk hakkındaki veciz sözlerini hepimiz biliyoruz.
Anadolu’daki yeni yönetimin ve belki Atatürk’ün de Hollanda’ya özel bir önem verdiğini görürüz. Nitekim, ilk rasathane bir Hollandalı bilim adamı tarafından kurulur. Karadeniz gemisinin 1926’da Avrupa’da uğradığı az sayıda liman arasında Amsterdam da yer alır. İlk denizaltılarımız 1927’de Rotterdam’dan teslim alınır. Bizzat Atatürk’ün talimatıyla Hollanda Merkez Bankası Başkanı Merkez Bankamızı kurmak için 1928’de ülkemizi ziyaret eder. Bildiğiniz gibi, Hollanda Merkez Başkanı, bu ziyaretin izlerini tadad etmek üzere Dostluk Antlaşması’nın 100. yıldönümünde ülkemizi ziyaret etti. Hollanda’daki ilk devlet malı binamızı, 29 numarayı, satın almak için seleflerimden Büyükelçi Akşin’e yetki veren 1937 tarihli Bakanlar Kurulu kararının altında Atatürk’ün imzası vardır.
Değerli Arkadaşlar,
Cumhuriyetimizin kuruluşunun 101. yıldönümünü kutladığımız bu günlerde ve Sayın Cumhurbaşkanımızın “Türkiye Yüzyılı” olarak tanımladığı önümüzdeki dönemde, geçmişteki o zorlu dönem ile Halaskargazi’nin teşkilatçı ve mücadeleci yanını gelecek kuşaklara daha iyi anlatmalıyız.
Ebediyete intikalinin 86. yıldönümünde Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ve tüm silah arkadaşlarını, ayrıca bütün şehit ve gazilerimizi bir kez daha saygı ve minnetle anıyoruz. Aziz hatıraları önünde hürmetle eğiliyoruz.
Teşekkür ederim.